Hoofdstuk 1
De Genealogie Bosma

1. Inleiding

1.1. Algemeen

De familie is van oorsprong afkomstig uit Eastermar, Fryslân. De oudste generatie vangt aan met het huwelijk op 5 mei 1726 te Oostermeer van Andries Clazes en Pytje Jacobs, die als oudste zoon een Claas en als tweede doch­ter een Grietje hebben.

Kinderen werden altijd om en om vernoemd naar de ouders. De ouders van Andries hebben dus waarschijnlijk Claas en Grietje geheten. In de kerkboeken van Oostermeer en naaste omgeving is een huwelijk van een 'Claas + Grietje' echter nergens gevonden.

Binnen de familie zijn sedert het begin van de 19e eeuw vier hoofdtak­ken te onder­scheiden:

- Tak A (hoofdtak Eastermar, sedert 1726)

- Tak B (zijtak Groningen, sedert 1829)

- Tak C (zijtak Suwâld, sedert 1798)

- Tak D (zijtak Burgum, uit zijtak Suwâld, sedert 1832)

 

1.2. De naam Bosma

De familienaam BOSMA wordt vóór 1811 nergens in de be­schikbare archiefbronnen gebruikt. Deze naam is dus in 1811 nieuw aangenomen en dus niet als een bij de familie al in gebruik zijnde achter­naam beves­tigd.

Een gangbare verklaring van de naam Bosma is dat de naam afgeleid is van een mans­voornaam Bosse of Bosso, met toevoeging van het oude Friese ach­ter­voegsel -ma, dat 'zoon van' betekent. Bosse is echter een voornaam die niet in de familie voorkomt, en ook in het algemeen niet in Fryslân gang­baar is.

Waarschijnlijker is dat de familienaam afgeleid is van de bosrijke omgeving van Eastermar en dat het achtervoegsel -ma, ruimer en analoog geno­men, betekent: 'zoon van' dwz. woonachtig in een bos­rij­ke omgeving. Het woord 'bos' in het Fries luidt 'bosk'. Ook achternamen als Boschma, Boskma en Bosgra komen in Fryslân voor. Vermeldenswaard is dat in een bepaalde geboorte-akte de naam van Andries Klazes Bosma (die in 1811 de naam Bosma officieel als familienaam aannam) gespeld wordt als Boschma. Dat is het geval in de geboorte-akte dd. 1 maart 1812 van Katrijna Schuilinga, waar als getuige voorkomt 'Andries Klazes Boschma, koopman, oud 49 jaar',die de akte echter tekent als 'Boskma'. Verder is er een akte dd. 9 maart 1812, waarin Andries Klazes Bosma, coopman woonagtig te Oostermeer, erkent dat hij nog geld schuldig is aan de boelgoedontvanger van Tytsjerksteradiel. Hij ondertekent ook deze akte met de naam Ándrijs Klazes Boskma'.

Zijn deze vindplaatsen uit 1812, meteen na de naamsaanneming van 1811, een aanwijzing dat Andries Klazes eigenlijk had bedoeld de naam 'Boskma' aan te nemen?

De namen VAN DER SLEE en HOOGEVEEN
Het is hier de plaatste vermelden dat Andries Klazes 'oom 2.5.' Jacob Andries (de broer van zijn vader Claas Andries) voor zich en zijn kinderen niet de naam Bosma aannam, maar de naam 'van Slee' (later steeds gespeld als 'van der Slee') koos als familienaam. Wellicht was dit een verwijzing naar de sleedoornheester.

De kinderen van Andries Klazes' halfbroer 3.4 Tiete Klazes (die voor 1811 overleed) noemde zich ook niet 'Bosma' maar 'Hoogeveen', de naam van hun moeder Geeske. Zij was afkomstig uit het nabijgelegen Surhuisterveen.

Opmerkelijk is dat in het Bevolkingsregister van 1829 van Tytsjerkstradiel deze kinderen geregistreerd staan met de achternaam Hoogeveen, maar in het register van 1839 met de naam Bosma. Ook in alle andere gevonden officiele documenten staan zij als Ho(o)geveen te boek Het bewijst in ieder geval dat men zich realiseerde dat zij eigenlijk de naam Bosma hadden moeten dragen.

Nakomelingen van dragers van deze beide familienamen van der Slee en Hoogeveen zijn er sinds het begin van de 19e eeuw al niet meer. Wel komen beide achternamen tot op heden in Nederland voor, maar het betreft geen verwante families.

De akte van aanneming van de naam BOSMA als familie­naam door 3.2. Andries Klazes. Een dergelijke akte is er ook van zijn broer 3.3 Okke Klazes en van hun halfbroer 3.5 Jacob Klazes, de stamvader van Tak C (Suwald) en de daaruit voortkomende Tak D (Burgum).

          De tekst luidt:

Voor Baljuw, benevens het Gemeentebestuur van het district Tiet­jerksteradeel, waarnemende de functien van Maire der Gemeente van Oostermeer, Canton Bergum, Arrondissement Leeuwar­den, Departement Vriesland, gecompareerd zijnde Andrys Klazes, wonende te Ooster­meer, heeft dezelve verklaart, dat hij aan­neemt den naam van BOSMA voor Familienaam en dat hij heeft navolgende Kinders: Hiltie 24 jaar, Liebbe oud 21 jaar, Klaas oud 16 jaar, Ynske oud 8 jaar, Okke 7 jaar, Fokje 3 jaar, alle te Oostermeer, en heeft deze met onze President en Secretaris vertekend den 27 december 1811

          (w.g.) A.K. Bosma

De akte van aanneming van de naam VAN SLEE als familie­naam in 1811 door Jacob Andries (Ie Gen. nr. 5 ). In de akten van de Burgerlijk Stand wordt de naam echter steeds vermeld als VAN DER SLEE.

          De tekst luidt:

Voor Baljuw, benevens het Gemeentebestuur van het district Tie­tjerksteradeel, waarnemende de functien van Maire der Gemeente van Oostermeer, Canton Bergum, Arrondissement Leeuwarden, Departement Vriesland, gecompareerd zijnde Jacob Andrijs, wonende te Ooster­meer, heeft dezelve verklaart, dat hij aan­neemt den naam van VAN SLEE voor Familienaam en dat hij heeft navolgende Kinders en Kinds Kinderen: Andrys, oud 45 jaar / Grietie, 40 jaar. Kinds Kinderen: Marten, 19 jaar, Yke 16 jaar, Sijtske 14 jaar, Pieter 11 jaar, Jacob 10 jaar, Jan 5 jaar, Sjoukje 1 jaar, alle kinders van Grie­tie te Ooster­meer, en heeft deze met onze President en Secretaris vertekend den 27 december 1811

          (w.g.) J.A. van Sle

bron: OBS Tie 27 Register der Acten van Familienamen voor de Gemeente Oostermeer 1811, deel 4.

Terug naar het hoofdscherm